دوشنبه 16 مرداد 1402، یکی از بزرگ ترین کارگردان ها و سازنده هول انگیزترین فیلم تاریخ سینما (اگر درخشش کوبریک را در نظر نگیریم)، ویلیام فریدکین در سن 87 سالگی درگذشت. به همین مناسبت، بولتن شهریور اتاق نارنجی به فیلم جن گیر او اختصاص یافته است. اما مقاله کوتاهی که در این جا می خوانید به جن گیری و این که چرا امروزه این کار از رواج بیشتری برخوردار شده می پردازد. خواندن آن در کنار فرایند ساخت فیلم جن گیر از ابتدا تا اکران، خالی از لطف نیست.
هلن هال
ترجمه: پیام فروتن
امروزه جن گیری مجددا در صدر اخبار قرار گرفته است؛ زیرا واتیکان اعلام کرده که یک دوره آموزشی جدید به منظور پاسخ به افزایش تقاضا برای وزارت نجات برگزار خواهد شد. این خبر، چه معنایی دارد و آیا باید دلیلی بر اطمینان یا نگرانی باشد؟ عناوین روزنامه ها درباره «افزایش تسخیرها»، شاید صحنه های وحشتناکی از فیلم جن گیر را به ذهن متبادر سازند؛ اما احساساتی بودن به درک عمومی یک واقعیت جدی و پیچیده کمکی نمی کند. به طور کلی، جن گیری به معنای رهایی مکان، شخص یا حتی اشیاء از نوعی تاثیر منفی معنوی است. اعتقادات و آداب و رسومی که می توان آن ها را به درستی جن گیری نامید، تقریبا در تمام فرهنگ ها و سنت های اعتقادی دیده می شوند؛ با این حال، جن گیری را بیشتر می توان در غرب و در فضاهای مسیحی یا اسلامی مشاهده کرد.
تاکید بر این نکته ضروری است که در محافل مسلمان و مسیحی، طیف وسیعی از نظرات درباره جن گیری و جایگاه آن در قرن 21 وجود دارد. به عنوان مثال، برخی صداهای الهیاتی در کاتولیک رومی و انگلیکانیسم وجود دارد که وجود موجودات اهریمنی را به کل انکار می کنند؛ اما این کلیساها – از نظر نهادی – امکان تصرف انسان را می پذیرند و در چنین مواردی، خدمات ویژه ای را ارائه می دهند. آن چه مسلم است، واقعیت درون این کلیساها با تصویر ارائه شده از سوی هالیوود بسیار متفاوت است. این مسائل، تنها توسط کشیشان آموزش دیده خاص و با حداقل تبلیغات صورت می گیرد.
یک گراور متعلق به سال 1598، یک مراسم جن گیری که توسط یک کشیش و دستیارش بر یک زن انجام می شود را نشان می دهد. یک جن از دهان زن بیرون آمده است.
جن گیری چگونه عمل می کند؟
یکی از عناصر کلیدی آموزش این است که به کشیش ها کمک کنیم تا تشخیص دهند آیا علت مشکل به سلامت روان یا مسائل عاطفی مربوط می شود، نه هر چیز ماوراء طبیعی. در واقع، مناسک جن گیری هرگز نباید بدون ارزیابی پزشکی توسط یک پزشک واجد شرایط انجام شود. در نتیجه، ارائه یک دوره آموزشی برای وزرای نجات نباید به طور مستقیم به عنوان تایید این ایده به کار گرفته شود. امروزه ظاهرا فعالیت شیطان ناگهان بیشتر شده است و کلیسا تعداد فزاینده ای از کسانی را می پذیرد که از راه رسیده و در پی کمک هستند؛ زیرا احساس می کنند که از وجود شرارتی معنوی رنج می برند. دلایل این افزایش تقاضا، موضوعی برای بحث و مناقشه شده است. با این حال، صداهایی وجود دارد که از نگرانی هایی منطقی صحبت کرده و توسل فزاینده به آیین های جن گیری را منجر به آسیب دیدن هرچه بیشتر افراد آسیب پذیر می داند. این در حالی است که تمام سازمان های مذهبی، ساختار یا نظام کنترلی برای محافظت از شرکت کنندگان ندارند.
برای آنگلیکان ها و کاتولیک های رومی، مقررات سختگیرانه ای وجود دارد؛ زیرا جن گیری یک عمل استثنایی بوده که شامل افرادی می شود که همواره شکننده بوده و می توانند غالبا بیمار باشند. هنگام انجام مراسم، ادعیه شفاهی، قرائت کتاب مقدس و گاه دست گذاشتن ملایم بر پیشانی و اندام بیمار صورت می گیرد. جن گیری مجاز هرگز شامل هیچ گونه تماس خشونت بار و لمس نواحی خصوصی بدن که می تواند از معانی جنسی برخوردار باشد نیست. اصطلاح “خدمت رهایی” به “جنگیری” ترجیح داده می شود و به عنوان بخشی از خدمات شفابخش کلیسا در نظر گرفته می شود.
در مقابل و در برخی سنت های دیگر، برای مثال برخی از اشکال پنطیکاستی و انجیلی کاریزماتیک، جن گیری به عنوان امری عادی تلقی می شود و بسیاری از اعضای جامعه آن، بدون هیچ گونه نگرانی یا ننگ از آن بهره می برند. چیزی تقریبا شبیه تشریفات پاکسازی و طهارت. کسانی که تحت این عملیات قرار می گیرند، لزوما در معرض خطر نیستند و به این می اندیشند که خطر همواره در کمین است. در یک جامعه آزاد و دموکراتیک، دولت به دنبال قضاوت ارزش مدارانه در رابطه با انتخاب های مذهبی شهروندان نیست. بدین ترتیب، بدون دلیل موجه، هیچ توجیهی برای محدود کردن آزادی افراد در راستای ابراز عقیده خود وجود ندارد. بدین ترتیب، بحث درباره مقررات سکولار جن گیری در سراسر جهان بسیار دشوار خواهد بود.
به همان اندازه، نادیده گرفتن چالش هایی که برخی از شیوه های جن گیری می توانند ایجاد کنند، غیرمسئولانه خواهد بود. تعدادی از موارد غم انگیز مرگ افراد گوناگون اعم از کودکان و بزرگسالان در نتیجه اجرای مراسم جن گیری در بریتانیا و نواحی دیگر گزارش شده است. همچنین شواهد فراوانی وجود دارد که افراد احساس کرده اند تحت آداب و رسومی قرار گرفته اند که به درستی کار نکرده و باعث رنج و ناراحتی بیشتر برای آن ها و اطرافیانشان شده است.
جن گیری در سال 1519.
قوانین
برخی از گروه های مذهبی در حالی اقدام به برگزاری مناسک جن گیری می کنند که درجاتی از خشونت در آن ها دیده می شود. در این شرایط، برگزارکنندگان غالبا بر این باورند که روح شیطانی بدن را اشغال کرده و با تبدیل آن به مکانی زجرآور، می توان اهریمن را بیرون کرد. این رویکرد بسیار خطرناک است؛ زیرا التماس برای توقف فرایند جن گیری را می توان به عنوان فریاد شیطان تعبیر کرد تا عدم تحمل فرد مبتلا. در این شیوه – حتی اگر با رضایت فرد اعمال شود – صدمات بدنی به هیچ وجه مفید نخواهد بود و می تواند منجر به صدمات جبران ناپذیر یا حتی مرگ فرد شود. در بسیاری از کشورهای غربی، جن گیرها از آزادی قابل توجهی برخوردارند و همچنان تقاضا برای آن ها بالا است. جن گیری، یک آیین باستانی است که باید در قوانین مدرن نیز گنجانده شود.
تصویر کاور: نقاشی پدر سنت فرانسیس بورجیا در حال انجام جن گیری، فرانسیسکو گویا.
منبع: این نوشتار برای اولین بار در Conversation منتشر شد و با مجوز Creative Commons در Ancient Origins منتشر شده است.
